Bağçaya uyğunlaşma: ayrılma qorxusunu addım-addım necə yüngülləşdirmək olar?

Bağçanın ilk günləri bir çox ailədə eyni mənzərə ilə keçir: uşaq valideynin əlindən bərk-bərk yapışıb ağlayır. Valideyn isə ya onu ağlayan halda qoyub getdiyi üçün özünü günahkar hiss edir, ya da dözməyib geri qayıdır. Ayrılma qorxusu valideynləri ən çox narahat edən mövzulardandır və uşağın yaşına, xarakterinə görə fərqli şiddətdə özünü göstərir.

Yaxşı xəbər budur ki, uyğunlaşmanı addım-addım asanlaşdırmaq mümkündür. Əsas şərt tələsməmək və ardıcıl olmaqdır.

Ayrılma qorxusu nə vaxt ortaya çıxır?

Bir çox uşaq üçün bağça valideyndən ilk uzun ayrılıqdır. Buna görə ayrılma qorxusu çox vaxt məhz bağçaya başlama dövründə ortaya çıxır və valideynlər onu idarə etməkdə çətinlik çəkir. Ağlamaq, etiraz etmək, valideyndən ayrılmaq istəməmək bu dövrdə tez-tez rast gəlinən reaksiyalardır.

Uyğunlaşmanın mərhələləri

1. Təhlükəsiz otaq. Bağçada uşaq üçün təhlükəsiz bir otaq seçilir, valideyn uşağa yaxın oturur.
2. Qısa ayrılıqlar. Ana və ya ata növbə ilə əvvəlcə təxminən bir dəqiqəlik otaqdan çıxır və sakitcə geri qayıdır. Bu müddət tədricən 3, 4, 5 dəqiqəyə qədər uzadılır.
3. Sakit davranış. Valideyn otağa girəndə və otaqdan çıxanda uşağın ağlamasına güclü reaksiya vermir, sanki heç nə olmamış kimi sakit davranır. Məqsəd uşağın bu mühitdə özünü təhlükəsiz hiss etməsidir.
4. Tərbiyəçi ilə qalmaq. Bir neçə təkrardan sonra tərbiyəçi otaqda qalır, ana və ata isə birlikdə otağı tərk edir və yenə sakitcə geri qayıdır. Bu mərhələdə müddət 3, 5, sonra 10 dəqiqəyə qədər uzadıla bilər.
5. Başqa otaq. Uşaq hələ də güclü etiraz edirsə, valideynlər bağçanın başqa otağında oturur, tərbiyəçi isə uşağı əlindən tutaraq onların yanına gətirir. Valideynlər burada da sakit qalır. Məqsəd uşağın valideynlərinin eyni məkanda olduğunu bilməsidir.
6. Tədricən uzanan gün. İlk günlərdə, xüsusilə güclü etiraz edən uşaqlarda, bağçada qalma müddəti 1–2 saatla başlayır. Sonra təxminən 10–15 gün yarım günə keçilir, uyğunlaşma tamamlandıqdan sonra isə tam günə.

Bu addımların sürəti uşağın ayrılma qorxusunun dərəcəsindən və göstərdiyi narahatlıqdan asılı olaraq tənzimlənir.

Valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlər

• İlk gündən tam gün. Uşağı ilk günlərdən bütün günü bağçada qoymaq uyğunlaşmanı çətinləşdirə bilər.
• Tələsmək. Ayrılıq müddətlərini uşaq hazır olmadan kəskin uzatmaq.
• Ağlamaya güclü reaksiya vermək. Uşaq ağladığı üçün dərhal geri qayıtmaq, ayrılıq anını uzun və həyəcanlı bir səhnəyə çevirmək.

Nə vaxt mütəxəssis dəstəyi lazımdır?

Ardıcıl yanaşmaya baxmayaraq uşağın etirazı azalmırsa və ya ağlama davranışı sizi narahat edirsə, mütəxəssislə məsləhətləşin. Bəzi hallarda ağlama davranışının arxasında davranışdan başqa səbəblər də ola bilər. Belə vəziyyətdə davranış yanaşmasına başlamazdan əvvəl nevroloji və psixoloji qiymətləndirmə tövsiyə olunur.