Psixoloji problemlər

Hansı çətinliklərdə dəstək ola bilərəm?

Psixoloji çətinlik zəiflik əlaməti deyil və insanı müəyyən etmir. O, sadəcə həyatın müəyyən dövründə dəstəyə ehtiyac olduğunu göstərir. Aşağıdakı siyahı diaqnoz qoymaq üçün deyil. Özünüzdə və ya övladınızda tanış əlamətlər görürsünüzsə, bu, mütəxəssislə danışmaq üçün yaxşı başlanğıc ola bilər.

Uşaqlar və məktəblilər

Nitq inkişafında ləngimə

Uşaq yaşıdlarına nisbətən gec danışırsa və ya söz ehtiyatı artmırsa, bu, bəzən yalnız nitq ləngiməsi deyil, daha geniş inkişaf fərqinin ilk əlaməti ola bilər. Xüsusilə 3 yaşına qədər nitqdə ləngimə görünürsə, çoxsahəli qiymətləndirmə tövsiyə olunur.

Ətraflı oxuyun

Autizm spektr pozuntusu: şübhə və ya diaqnoz

Adına reaksiyanın zəif olması, göz təmasının az olması, maraq dairəsinin məhdudluğu və təkrarlanan davranışlar valideynləri ən çox narahat edən əlamətlərdəndir. «Spektr» sözü bu vəziyyətin hər uşaqda fərqli dərəcədə və fərqli xüsusiyyətlərlə özünü göstərdiyini bildirir. Diaqnozu həkim qoyur. Psixoloji dəstək isə uşağın ünsiyyət, diqqət və gündəlik bacarıqlarının inkişafına və ailənin istiqamətləndirilməsinə yönəlir.

Ətraflı oxuyun

Diqqət əskikliyi və hiperaktivlik

Diqqəti uzun müddət saxlaya bilməmək, sinifdə yerində otura bilməmək, əşyaları tez-tez itirmək tənbəllik və ya «tərbiyəsizlik» olmaya bilər. Müqayisə və cəza əvəzinə vəziyyətin mütəxəssis tərəfindən dəyərləndirilməsi vacibdir.

Ətraflı oxuyun

Öyrənmə çətinlikləri

Oxuda, yazıda və ya hesablamada davamlı çətinlik, öyrəndiyini yadda saxlamaqda problem, məktəbdən tez-tez gələn şikayətlər. Bu hallar istəksizlik deyil, beynin məlumatı fərqli emal etməsi ilə bağlı ola bilər. Hər uşaq eyni cür öyrənmir, amma hər uşaq öyrənə bilər.

Dinləmə və diqqətin cəmlənməsi

«Övladımı beş dəfə çağırıram, ancaq sonra cavab verir.» Eşitmə testi normal olsa belə, uşaq lazımi səsi seçib ona diqqət yönəltməkdə çətinlik çəkə bilər. Eşitmə ilə dinləmə eyni şey deyil.

Sensor həssaslıqlar və tarazlıq çətinlikləri

Yüksək səsdən və işıqdan narahat olmaq; toxunmadan, geyim etiketlərindən və ya bəzi qidalardan qaçmaq; tez-tez yıxılmaq; daim hərəkət axtarmaq və ya əksinə, yellənməkdən qorxmaq.

İnkişaf ləngimələri və neyroinkişaf çətinlikləri

Neyroinkişaf pozuntuları həyatın ilk illərində beynin inkişafı ilə bağlı ortaya çıxan, uşağın sosial, idrak və hərəkət bacarıqlarına təsir edə bilən vəziyyətlərdir. Buna görə inkişaf mərhələlərini doğuşdan etibarən izləmək vacibdir.

Davranış çətinlikləri

İstədiyini ağlayaraq almağa çalışmaq, diqqət çəkmək üçün əşyaları atmaq, bacı-qardaşa qarşı aqressiya. Belə davranışlar çox vaxt öyrənilmiş davranışlardır və ardıcıl valideyn yanaşması ilə dəyişə bilər. Davranış proqramından əvvəl bəzən nevroloji müayinə də tövsiyə olunur.

Ayrılma qorxusu və bağçaya uyğunlaşma

Bağçaya ilk getmə dövründə valideyndən ayrılarkən güclü ağlama və etiraz tez-tez rast gəlinir. Tədricən uzanan ayrılma müddətləri və ardıcıl valideyn davranışı uyğunlaşmanı asanlaşdırır.

Ətraflı oxuyun

Yemə davranışında çətinliklər

Əsas yeməklərdən imtina, yalnız ekran qarşısında yemək, gün boyu qəlyanaltı vərdişi. Çox vaxt ilk addım aclıq hissinin təbii şəkildə formalaşmasına imkan yaratmaqdır.

Ekran vaxtı və rəqəmsal oyunlar

Uzun ekran vaxtı, yaşa uyğun olmayan və ya zorakı məzmunlu oyunlar valideynlərin ən çox narahat olduğu mövzulardandır. Xüsusilə erkən yaşlarda ekran vaxtını məhdudlaşdırmaq, canlı oyuna, təbiətə və ünsiyyətə yer açmaq tövsiyə olunur.

Bacı-qardaş münasibətləri

Kiçik uşağın doğulmasından sonra böyük uşağın qısqanclığı və uşaqlar arasında münaqişələr. Səbəblər arasında yaş fərqi, böyük uşağın valideyn diqqətini bölüşmək istəməməsi və ailənin kiçik uşağa qarşı həddindən artıq qoruyucu davranışı ola bilər.

Böyüklər

Təşviş (anksiyete) və panik atak

Hər narahatlıq problem deyil, bəzi narahatlıq bizi qoruyur. Lakin narahatlıq həddindən artıq güclü və davamlı olub işə, münasibətlərə və gündəlik həyata mane olursa, peşəkar dəstək faydalı ola bilər. Qəfil başlayan güclü qorxu, ürək döyüntüsü və nəfəs darlığı hissi ilə müşayiət olunan panik ataklar da bu qəbildəndir. Bədən əlamətləri ilk dəfə yaranırsa, əvvəlcə həkim müayinəsi vacibdir.

Sağlamlıq təşvişi (hipoxondriya)

Ciddi xəstəliyiniz olduğuna və ya olacağına dair təkrarlanan qorxu; müayinə və analizlər normal olsa belə narahatlığın keçməməsi; tez-tez həkimə getmək və ya əksinə, qorxudan həkimdən qaçmaq. Bu vəziyyət nə «uydurma», nə də iradə zəifliyidir. Koqnitiv-davranış terapiyası ilə onu idarə etməyi öyrənmək mümkündür.

Ətraflı oxuyun

Stress və emosional tarazlıq

Uzun sürən gərginlik, emosional yorğunluq və duyğuları idarə etməkdə çətinlik.

Valideynlik çətinlikləri

«Yox desəm, psixologiyası pozular» qorxusu, sərhəd qoymaqda çətinlik, sevgi və intizam arasında tarazlıq tapmaq. Uşağın psixikası bir «yox» sözündən qırılacaq qədər kövrək deyil: aydın qaydalar, mükafat və ardıcıllıq sağlam inkişafın bir hissəsidir.

Epifiz Mərkəzi

Mərkəzdə həmçinin bu vəziyyətlərlə işlənilir

Epifiz Psixoloji Xidmət və Yaşam Mərkəzinin psixoloq, defektoloq və loqoped komandası aşağıdakı vəziyyətlər üzrə də dəstək göstərir.

Psixoloqlar

Psixoloji xidmətlər

Aşağıdakı və digər klinik vəziyyətlər üzrə fərdi terapiya və diaqnostika həyata keçirilir:

depressiya
təşviş pozuntuları
davranış problemləri
fobiyalar
yuxu və qida pozuntuları
diqqət əskikliyi və hiperaktivlik sindromu (DƏHS)
panik-atak
OKP
travma sonrası stress pozuntusu
cinsi disfunksiyalar
mutizm
disleksiya

Defektoloqlar

Defektoloji xidmətlər

Aşağıdakı və digər neyrogen inkişaf problemləri üzrə xüsusi tədris və reabilitasiya proqramları təqdim olunur:

psixi inkişaf ləngiməsi
əqli gerilik
autizm spektr pozuntuları
serebral iflic
mikrosefaliya

Loqopedlər

Loqopedik xidmətlər

Aşağıdakı və digər artikulyasiya pozuntularının korreksiyası üzrə fərdi və qrup terapiyaları təşkil olunur:

nitq ləngiməsi
kekələmə
dislaliya
afaziya
rinolaliya
disartriya

Eşitmə məhdudiyyətli uşaqlarda və koklear implantasiyadan sonra nitqin bərpası xüsusi diqqətlə aparılır.

Mərkəzin xidmət sahələri

Nə vaxt təcili yardım lazımdır?

Özünüzə və ya başqasına zərər vermək düşüncələri, reallıqla əlaqənin pozulması (məsələn, başqalarının eşitmədiyi səsləri eşitmək), yaxud həyat üçün təhlükə yaradan hər hansı vəziyyət olduqda gözləməyin. Dərhal 103 (təcili tibbi yardım) və ya 112 nömrəsinə zəng edin, yaxud psixiatra müraciət edin. Qəbul xətti və sosial şəbəkə mesajları təcili yardım üçün nəzərdə tutulmayıb.

Vəziyyətinizi birlikdə dəyərləndirək

Tanış əlamətlər gördünüzsə, ilk görüşdə vəziyyəti ətraflı dinləyir və növbəti addımları birlikdə müəyyənləşdiririk.

Qəbula yazılın

və ya zəng edin: